Drones: wetgeving en aansprakelijkheid

Op 22 december 2015 stortte tijdens het WK slalom skiën in Madonna di Campiglio, Italië, een drone met televisiecamera in volle vaart neer, net achter de Oostenrijkse topskiër Marcel Hirscher. Volgens het onderzoek nadien haperde het toestel ineens, vermoedelijk veroorzaakt door een storing op de frequentie van het besturingssysteem. Op 17 april 2016 kwam een toestel van British Airways tijdens de landing op Heathrow in botsing met een drone. Er geldt daar een absolute No fly zone. Er worden steeds meer drones verkocht en het aantal meldingen van incidenten en overtredingen door het gebruik van op afstand bestuurbare vliegende objecten blijft toenemen.
Vandaar nog maar eens:

Hoe zit het ook al weer met de regelgeving over drones in Nederland?
Onze westerse samenleving is gericht op het voor ieder kunnen voeren van een vrij en onafhankelijk leven waarbij de kansen op het toebrengen van schade van de medemens zoveel mogelijk wordt beperkt. Veiligheid staat daarbij voorop. Elke vooruitgang in wetenschap en techniek gaat dan ook gepaard met de benodigde wetgeving om wildgroei, misbruik en gevaar tegen te gaan.

De wet maakt (sinds 1 juli 2015) een onderscheid tussen enerzijds het gebruik van drones door hobbyisten en anderzijds het professioneel (commercieel) gebruik van drones. De hoofdregels, onder meer uitgewerkt in de Regeling Modelvliegen, komen – verkort weergegeven – op het volgende neer. Een amateur dronebestuurder mag overdag met lichte toestellen (tot 25 kilo) vrij vliegen. De bestuurder houdt tijdens de gehele vlucht goed zicht op het modelluchtvaartuig.

Daarbij moet het toestel onder de 120 meter hoogtegrens blijven en mag er niet boven aaneengesloten bebouwing (lees: de bebouwde kom), boven de meeste verharde wegen, spoorlijnen en boven mensenmassa’s worden gevlogen. Bovendien is het verboden om binnen een straal van 15 km van grote luchthavens te komen en dat betekent een algeheel verbod op het vliegen met drones in heel Amsterdam, Amstelveen, Haarlem en Haarlemmermeer en zelfs in een deel van Zaanstad. (Dit geldt dus ook voor de luchthavens Rotterdam, Eindhoven, Maastricht, Eelde, Lelystad, enz.)

Commercieel gebruik van drones
Voor commercieel gebruik van drones gelden veel strengere regels. Dronebestuurders moeten beschikken over een vliegbewijs RPA-L. Daarnaast moeten zij over een vergunning beschikken die verleend wordt bij de Inspectie Leefomgeving en Transport van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. De ontwikkeling in techniek en in wetgeving gaat onverminderd door. Wereldwijd worden oplossingen bedacht om de risico’s op ongevallen met drones zoveel mogelijk te beperken. Zo zijn er verschillende systemen ontwikkeld die zich lenen voor (wettelijke) uitwerking.

Geofencing
Geofencing voorziet drones van een begrenzing in de software van drones zodat deze bijvoorbeeld in bepaalde gebieden niet kunnen opstijgen. Maar reeds uitgevoerde testen wijzen uit dat dit systeem regelmatig niet nauwkeurig blijkt te zijn.Er zijn signaleringsystemen voor drones ontworpen die de actuele vlucht- en/of locatiegegevens automatisch melden aan bijvoorbeeld luchtvaartautoriteiten of luchtverkeersleiding van vliegvelden en/of die het mogelijk maken om in contact te komen met dronebestuurders.

Roofvogels
Er worden roofvogels opgeleid om drones op een veilige manier in de lucht te grijpen en naar de grond te brengen. Dit is slechts mogelijk indien de drones niet te groot, te zwaar of te snel zijn.

Elektromagnetische straling
Elektromagnetische straling kan worden ingezet (een richtantenne gekoppeld aan een krachtige magnetronbron) waarmee de drone een overload aan informatie krijgt toegediend die de drone als het ware verlamt. Hierdoor loopt de drone vast en wordt deze gedwongen te landen. Maar ook dit systeem zal de veiligheid voldoende moeten waarborgen.

Schending van de regelgeving is zonder meer strafbaar. Daarnaast leidt onrechtmatig handelen en/of schade veroorzaken jegens derden tot civielrechtelijke aansprakelijkheden en valt deze niet altijd onder de dekking van doorgaande aansprakelijkheidsverzekeringen. Bij aansprakelijkheid kan niet altijd naar de fabrikant/importeur van de drone worden doorverwezen.

Tenslotte wordt de regelgeving over privacy nogal makkelijk geschonden door opnamen of beelden te maken van personen of objecten uit de lucht door middel van apparatuur die de drone met zich meedraagt. Het maken van opnamen of beelden en/of het openbaar maken van opnamen en beelden die de persoonlijke levenssfeer aantasten, wordt al snel als onrechtmatig bestempeld jegens de persoon van wie die opnamen of beelden worden gemaakt. Tot nu toe blijken incidenten met drones veelal niet eenvoudig te beoordelen gebeurtenissen te zijn. Bij tijdig advies ten aanzien van eventuele aansprakelijkheden weet de dronebestuurder waar hij staat.

Heeft u naar aanleiding van dit artikel vragen of opmerkingen neem dan contact op met onze sectie Aansprakelijkheidsrecht.

Dit artikel verscheen ook op www.verkeersrecht.nl.