Gewijzigde EEX-Verordening: veranderingen voor de internationale incassopraktijk

Met ingang van 10 januari 2015 wordt op internationaal privaatrechtelijke partijverhoudingen de gewijzigde EEX-Verordening (EG) 44/2001 (“EEX-Verordening”) toegepast. In internationale burgerlijke en handelszaken binnen de Europese Unie (“EU”) regelt de EEX-Verordening de tenuitvoerlegging en erkenning van buitenlandse vonnissen, alsmede de internationale bevoegdheid van de rechter. De recente wijzigingen zien onder meer op de afschaffing van de zogenoemde exequaturprocedure. Ook de “Italiaanse torpedo’s” zullen met de komst van de nieuwe wetgeving tot het verleden gaan behoren. Ten slotte is het formeel toepassingsbereik uitgebreid.

Afschaffing exequaturprocedure

Als advocaat internationaal recht wordt mij met regelmaat verzocht een buitenlands vonnis in Nederland te executeren. Voor de incasso van buitenlandse beslissingen in Nederland op grond van de ‘oude’ EEX-Verordening (die overigens nog blijft toezien op bestaande situaties tot 10 januari 2015) was eerst een in Nederland verkregen titel vereist om tot executie over te gaan. Door middel van een verzoekschrift aan de rechtbank kon om een dergelijke uitvoerbaarheidverklaring worden verzocht. De extra kosten in combinatie met een vertraagde procesgang vormden een belangrijk argument om de barrière van de exequaturprocedure weg te nemen. Ook mogelijke verweren van de wederpartij zullen bij de tenuitvoerlegging van buitenlandse vonnissen geen verder obstakel meer vormen, dit behoudens het opstarten van een zogenoemd executie kort geding. Vanaf 10 januari jl. zullen buitenlandse beslissingen – en de tenuitvoerlegging daarvan – op overeenkomstige wijze kunnen worden geëxecuteerd als beslissingen van de Nederlandse rechter.

Litispendentie: voorkoming “Italiaanse torpedo’s”

Het voortvarend en ondoorbroken kunnen procederen en executeren waren belangrijke aspecten om de bestaande EEX-Verordening te herzien. Naast kostenbesparing en de afwezigheid van een extra rechtsgang, wordt met de nieuwe EEX-Verordening ook een halt toegeroepen aan een ongewenste vorm van litispendentie. Litispendentie bestaat wanneer dezelfde vorderingen (en wegens dezelfde oorzaak) door partijen aanhangig worden gemaakt voor verschillende (Europese) rechtbanken. Welbewust afwijken van een overeengekomen forumkeuze en daarentegen en andere rechter aanzoeken, bleek in de rechtspraktijk een eenvoudig middel om procedures nodeloos te vertragen. De ervaring wees uit dat het in diverse landen tamelijk lang kon duren voordat de aangezochte rechter zichzelf bevoegd had verklaard om in eerste aanleg van de zaak kennis te nemen. Een dergelijk bevoegdheidsincident (ook wel aangeduid als “Italiaanse Torpedo”) heeft vaak een tijdrovend karakter en komt een spoedig verloop van een procedure niet ten goede. Indien en voor zover partijen een forumkeuze hebben bedongen, blijft de hoofdregel in beginsel ongewijzigd. Echter, voor zover naast de overeengekomen rechter ook een andere rechter wordt aangezocht, zal laatstgenoemde de zaak verplicht aanhouden totdat door de overeengekomen rechter is beslist. Het maakt daarbij niet uit of de zaak vóór of ná het aanwenden van de overeengekomen rechter aanhangig wordt gemaakt. Van deze nieuwe regelgeving zijn overigens eisende verzekeringnemers, werknemers of consumenten uitgezonderd evenals tegenstrijdige overeengekomen forumkeuzeclausules.

Verruiming bevoegdheid voor consumenten en werknemers

De nieuwe EEX-Verordening ziet ook uitsluitend op burgerlijke- en handelszaken. Recentelijk heeft het Hof van Justitie EU er overigens op gewezen dat de Uniewetgever bewust heeft gekozen materiële toepassingsbereik ter zake “burgerlijke en handelszaken” ruim uit te leggen. Voor wat betreft het formele toepassingsbereik heeft in beginsel te gelden dat EEX-Verordening ziet op verweerders die woonplaats hebben binnen de EU, behoudens voor vorderingen van consumenten en werknemers. Zelfs indien de wederpartij niet gevestigd is in de EU, kan een Nederlandse rechter zich bevoegd verklaren om van het geschil kennis te nemen.

Meer vragen over de nieuwe regelgeving?

Indien u verdere vragen heeft over de incasso van buitenlandse beslissingen, de bevoegdheid van de Nederlandse rechter en (of) andere procedurele zaken, aarzel dan niet om contact op te nemen met één van onze advocaten Internationaal recht en Procesrecht bij Van Diepen Van der Kroef Advocaten Amsterdam.