“Foute satire”

Afgebeeld worden als oorlogsmisdadiger generaal Ratko Mladic. Leuke satire? Ron Boszhard vindt van niet. Hij is allerminst blij met de “grap” die met hem is uitgehaald. In de VARA-gids van vorige week staat Boszhard in de rubriek LuckyTV als Mladic afgebeeld. De foto blijkt gefotoshopt. Door het bijschrift met handtekening zou je echter kunnen denken dat Boszhard hieraan zijn medewerking heeft verleend. Boszhard is boos een heeft inmiddels een kort geding aangespannen tegen de VARA-gids. Naast een rectificatie vordert hij een schadevergoeding.

Juridisch zijn er nogal wat argumenten die pleiten voor Boszhard. Zo is het portretrecht van Boszhard duidelijk geschonden. Dat hij een redelijk belang heeft om de publicatie te verbieden is aannemelijk omdat kan worden geoordeeld dat sprake is van een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van Boszhard en een aantasting van zijn eer en goede naam. Daarnaast heeft hij als bekende Nederlander een verzilverbare populariteit zodat hij voor het gebruik van zijn portret een vergoeding kan vragen.

De VARA zal zich naar alle waarschijnlijkheid beroepen op de vrijheid van meningsuiting. In dit geval lijkt het mij moeilijk te betogen dat het afbeelden van Boszhard als Mladic nieuwswaarde heeft of bijdraagt aan het maatschappelijk debat. Ook het mogelijk verweer dat het voor een ieder duidelijk zal zijn dat het hier satire betreft, lijkt mij in deze context ver gezocht. De hoofdredacteur van de VARA-gids heeft in de media overigens nog wel laten weten dat het nooit de bedoeling is geweest om Boszhard pijn te doen.

De rechter zal in deze kwestie een afweging moeten maken tussen het redelijk belang van Boszhard om zich te verzetten tegen openbaarmaking van zijn portret en het mogelijk beroep van de VARA op de vrijheid van meningsuiting. In vergelijkbare zaken die de revue zijn gepasseerd, prevaleerde meestal het belang van de geportretteerde. Zo verzette oud-premier Balkenende zich met succes tegen een gemanipuleerde foto van hem op een affiche waarop hij was afgebeeld als een pornoster.

Los van de juridische aspecten kun je de vraag stellen of het gepast is om iemand voor de grap te associëren met een zo omstreden persoon als Mladic. Mladic wordt immers vervolgd voor zeer ernstige feiten, zoals oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Mladic wordt verantwoordelijk gehouden voor de moord op ruim 8.000 Bosniërs in 1995, waarmee in Europa voor het eerst na de Tweede Wereldoorlog een genocide plaats vond. Wat de VARA-gids moet hebben bezield om deze “parodie” af te drukken, is mij dan ook een raadsel.

Naar verluidt vordert Boszhard een voorlopige schadevergoeding van 25.000 euro. Of dit bedrag ook geheel zal worden toegewezen is de vraag, omdat het in Nederland ongebruikelijk is om in dit soort gevallen een hoge schadevergoeding toe te kennen. Boszhard heeft laten weten dat als een schadevergoeding wordt toegekend dit bedrag aan een goed doel zal worden geschonken, zoals de slachtoffers uit Srebrenica. Op 16 juni aanstaande doet de rechter uitspraak en weten wij meer.