Big Brother

De persvrijheid is een groot goed. De persvrijheid maakt onderdeel uit van de vrijheid van meningsuiting, hetgeen is opgenomen in onze grondwet. Toch leidt diezelfde persvrijheid in de praktijk tegelijkertijd tot de nodige kritiek bij regeringsleiders en politici. Zo liet oud-premier Balkenende onlangs weten de afgelopen acht jaar moeite te hebben gehad met de ”hyperigheid van de media”. Ook politicus van het jaar 2010 Geert Wilders steekt zijn ongenoegen over de media geregeld niet onder stoelen en banken. De website voor klokkenluiders, WikiLeaks, zorgde de afgelopen weken internationaal voor de nodige politieke ophef. WikiLeaks en zijn medewerkers moeten dientengevolge dulden dat zij worden lastiggevallen en in de gaten worden gehouden door politie en veiligheidsdiensten.

De kersverse EU-voorzitter Hongarije heeft inmiddels een eigen aanpak om met ongewenste berichtgeving om te gaan. Sinds 1 januari 2011 geldt in Hongarije een nieuwe mediawet. Deze omstreden mediawet stelt een door de regering benoemde media-autoriteit aan die oordeelt of journalisten wel ‘moreel’ en ‘objectief’ berichten. De media-autoriteit staat onder leiding van personen uit de huidige regeringspartij. Als publicaties niet voldoen aan de normen volgen hoge boetes. Boetes kunnen voor websites en kranten oplopen tot maar liefst 90.000 euro. Omroepen hangt een boete van maximaal 700.000 euro boven het hoofd. Ook mogen nieuwsprogramma’s niet meer dan 20 procent van hun tijd aan misdaad besteden. Anders zou deze berichtgeving het volk te bang maken. Opvallend is dat de Hongaarse media-autoriteit gerechtigd is journalisten wereldwijd te vervolgen. Daarbij wordt vooral gedacht aan internetmedia die over Hongarije publiceren. Zo kunnen ook in Hongarije opererende buitenlandse correspondenten boetes worden opgelegd.

Hongarije staat in Europa overigens niet op zichzelf. Ook in Italië wordt de persvrijheid al jaren aan banden gelegd. Berlusconi bezit de belangrijkste commerciële omroepen en heeft als premier van Italië een grote invloed op de staatstelevisie. Naar verluidt heeft Berlusconi aldus de macht over circa 90% van de Italiaanse media. Kritische journalisten worden inmiddels steevast geweerd bij persconferenties en kritische programma’s worden resoluut van de buis gehaald. Ondanks de kritiek uit vele Europese landen werd in 2009 in het Europarlement een resolutie verworpen die Berlusconi kapittelde wegens een gebrek aan persvrijheid. Anno 2011 zit Berlusconi ondanks diverse schandalen en aanhoudende beschuldigingen van corruptie nog steeds in het zadel.

George Orwell schetste ons in zijn beroemde boek 1984 een onthutsende toekomst waarin een Ministerie van Waarheid, met als logo ‘Onwetendheid is Kracht’, zich voornamelijk bezig houdt met het verspreiden van berichtgeving overeenkomstig de wensen en ideologie van de machthebbers. Gelukkig betrof het hier fictie. Laten wij er voor waken dat op een dag in één van de Europese landen een Ministerie van Waarheid wordt geïnstalleerd. Want ‘the truth will set you free’.