TROS op de Bibaboerderij

M.R. Gerritsen

De publieke omroepen krijgen vele miljoenen van de staat om hun programma’s tot stand te brengen. Niet alleen voor het financieel dood verklaarde LLiNK, dat te weinig geld bleek te hebben om Floortje Dessing de wereld rond te sturen, maar ook voor de gevestigde orde, zoals de TROS, is de financiële bijdrage kennelijk nog niet genoeg. 

Een publieke omroep kan twee doodzondes plegen. Ten eerste kan de omroep zwichten voor de wensen van sponsors. Ten tweede kan de omroep zich schuldig maken aan het zogenaamde dienstbaarheidverbod, hetgeen inhoudt het dienstbaar zijn aan het maken van winst door derden in plaats van aan het publieke belang waarvoor de omroep al die miljoenen krijgt. Met de kinderserie de Bibaboerderij deed de TROS beide.

Het Commissariaat voor de Media (Commissariaat) is de waakhond over de publieke doelstellingen van de omroepen. Het Commissariaat heeft in dat verband vergaande bevoegdheden. Zo moet een omroep het Commissariaat desgevraagd alle relevante informatie geven, waaronder inzage verschaffen in overeenkomsten. Het Commissariaat onderzocht zo ook de opgezette constructie rond het programma Bibaboerderij.

In dit geval bleek uit de overgelegde contracten dat supermarktketen C1000 het overgrote deel van de kosten van de serie Bibaboerderij op zich had genomen. De TROS kon de serie van 130 afleveringen daardoor feitelijk zo goed als gratis uitzenden. De TROS betaalde wel wat, maar kreeg dat bedrag ook nog eens terug in de vorm van een zogenaamde royalty voor rechten op het programma. Tevens van belang is dat het hier gaat om een programma dat is bestemd voor kinderen jonger dan twaalf jaar. Programma's voor die doelgroep mogen bij de publieke omroep namelijk nooit worden gesponsord.

C1000 betaalt uiteraard niet voor niets voor een dergelijk programma. De supermarkt hoopt méér Bibaboerderij fruitmoesjes en andere bibaproducten te verkopen, als kinderen op televisie worden doodgegooid met het programma. Bekend maakt immers bemind. Met het uitzenden van deze serie heeft de TROS naar het oordeel van het Commissariaat C1000 in de gelegenheid gesteld het concept Bibaboerderij op grote schaal onder de aandacht van het publiek te brengen. De TROS heeft daarmee het dienstbaarheidverbod overtreden.

Het Commissariaat nam de handelwijze van de TROS hoog op en heeft daarvoor tweemaal de maximale boete opgelegd. Eenmaal voor overtreding van het sponsorverbod en éénmaal voor overtreding van het dienstbaarheidverbod. Het Commissariaat nam bij de vaststelling van de hoogte van de boete mee dat de TROS al vaker een boete had gekregen voor overtreding van het dienstbaarheidverbod. Tussen de regels van de beslissing door is te lezen dat het Commissariaat graag een hogere boete had opgelegd. In de openbaar gemaakte beslissing zijn de precieze bedragen gewist, maar naar alle waarschijnlijkheid heeft de TROS met de constructie ondanks de aanzienlijke boete, toch nog goed ge-biba-boerd.

Terug